Một trong các mục tiêu mới và quan trọng của việc dạy học Tiếng Việt thông qua môn Ngữ văn ở THCS hiện nay là giúp học sinh tích cực ứng dụng các kiến thức và kỹ năng về môn Ngữ văn và phát huy những khả năng, năng khiếu của các em. Nhiều giải pháp đã và đang được nghiên cứu, áp dụng để góp phần thực hiện mục tiêu nói trên. Đổi mới hình thức tổ chức dạy học cũng là một trong các giải pháp được nhiều người quan tâm, nhằm đưa các hình thức tổ chức dạy học mới vào trong trường THCS. Phát triển trí tuệ cho học sinh THCS là một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu của hầu hết các quốc gia, của những bậc phụ huynh học sinh và thầy cô giáo. Cùng với tất cả các môn học khác trong chiến lược phát triển toàn diện, có thể nói Tiếng Việt đóng một vai trò hết sức quan trọng nó rèn luyện cho các em không từ đọc viết ở tiểu học và phát  triển năng lực tư duy ở bậc THCS, phát huy trí tưởng tượng. Chính bởi tư duy sâu sắc mà các em mới có thể nhanh nhẹn, nhạy bén hơn trong nhiều môn học khác. Rèn luyện Ngữ văn không có nghĩa đơn giản là làm cho các em làm thành thạo nghe, đọc, nói viết như ở tiểu học mà chính là rèn luyện tư duy cho các em, phát huy tính sáng tạo và cảm nhận về văn học từ đó xây dựng cho các em tình yêu thiên nhiên, cộng sống, yêu tổ quốc yêu cộng đồng.

Tuy nhiên những năm gần đây hiện tượng giáo viên (GV) và cả HS xem nhẹ môn Văn ngày càng trở nên phổ biến. Nhiều GV cứ cho HS học rập khuôn những bài văn mẫu rồi làm theo vì vậy xảy ra các trường hợp buồn cười là trong lớp học các HS làm bài văn viết nhiều đoạn văn giống nhau. Ai cũng biết văn chương là cảm xúc của mỗi người nên đâu có ai giống ai. Văn mà chép của người khác lấy làm của mình thì người ta gọi là đạo văn. Đạo văn là ăn cắp tri thức, tư tưởng của người khác. Lẽ ra GV chỉ nên cho HS đọc các bài văn mẫu với hình thức tham khảo để giúp các em học hỏi cách hành văn. Sau đó HS tự làm theo cảm xúc của mình. Dù văn không hay nhưng vẫn là thành quả của HS còn hơn là sao chép của người khác.

Muốn giúp các em lấy lại tinh thần học Văn thật tốt, nhớ sâu sắc những kiến thức đã học, nhiều năm tôi nghiên cứu và tìm tòi nên đã tìm ra được một biện pháp mới giúp các em khắc sâu kiến thức về môn học Ngữ văn. Đó là cách sử dụng bản đồ tư duy. Việc ứng dụng bản đồ tư duy vào dạy học đã được các nước trên thế giới triển khai từ hàng chục năm trước nhưng ở Việt Nam thì phương pháp này vẫn còn khá mới mẻ. Năm 2010, Bộ GD-ĐT bắt đầu triển khai thí điểm ứng dụng BĐTD trong dạy và học tại 355 trường trên toàn quốc. Theo đó, những giáo viên chủ chốt ở các tổ bộ môn của các trường THCS, THPT được tham dự đợt tập huấn. Tuy nhiên, phải bước sang năm học 2011-2012, việc ứng dụng BĐTD trong dạy và học mới được triển khai một cách rộng rãi; thường xuyên được đánh giá thông qua dự giờ, các kỳ thao giảng, thi giáo viên giỏi… Đến nay, một số trường đã bắt đầu xây dựng bộ sản phẩm BĐTD theo khối lớp, theo tổ bộ môn để làm kho tư liệu.

Để chuẩn bị cho một tiết học bằng BĐTD không quá phức tạp vì vật liệu làm bản đồ khá đơn giản, như: Giấy vở học sinh, giấy khổ A3, A4, bìa các tông, bảng phụ, bảng lớn, hiện đại hơn là trình chiếu powerpoint hoặc sử dụng các phần mềm chuyên dụng. Bất kỳ một giáo viên nào, kể cả những người có trình độ CNTT hạn chế cũng có thể làm được. BĐTD không chỉ giúp bài học được hệ thống một cách logic, dễ hiểu, dễ nhớ mà còn tạo được không khí sôi nổi trong lớp học, nâng cao tính tương tác giữa thầy và trò.

Nội dung chi tiết tại đây